Platform

Wilt u zich aanmelden als gebruiker van het platform, vraag dan via dit formulier een account aan.

Nieuw wachtwoord
Nieuw account aanvragen

Wat is immaterieel erfgoed?

Immaterieel erfgoed omvat tradities en rituelen die groepen of gemeenschappen levensvatbaar willen houden voor de toekomst. Tradities kunnen bijvoorbeeld samenhangen met taal en dialect, eten en drinken, rituelen en gebruiken, ambachten en techniek, feest en spel.

Wat zijn tradities?

Tradities zijn gebruiken die van generatie op generatie worden doorgegeven. Je neemt tradities over van je ouders en grootouders en geeft ze op jouw beurt weer door aan je kinderen en kleinkinderen. Dat gaat vaak onbewust.

Moet een traditie typisch Nederlands zijn?

De traditie moet een levende traditie zijn, die binnen het Koninkrijk der Nederlanden wordt gepraktiseerd door een groep of gemeenschap. Zij hoeft niet typisch Nederlands te zijn, van belang is slechts dat de traditie wordt gepraktiseerd door mensen in Nederland.

Wat is het doel van de Nationale Inventaris?

De Nederlandse overheid heeft zich verplicht het immaterieel erfgoed binnen de eigen landsgrenzen te inventariseren. Groepen en individuen kunnen hun eigen tradities aanmelden. Ze laten daarmee zien dat ze hun traditie levensvatbaar willen houden en daaraan willen werken. De lijst is een middel en geen doel. De Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed is bedoeld als steun voor gemeenschappen om hun traditie levensvatbaar te houden. Er zijn drie stappen (stap 1 de lijst met tradities, stap 2 de inventaris van gemeenschappen die willen borgen, stap 3 het register van goede voorbeelden) en de traditiedragers bepalen zelf hoever ze willen gaan: alleen zichtbaar maken, of ook beschermen of misschien wel tot goed voorbeeld voor andere gemeenschappen worden. 

Waar kunt u tradities voordragen voor de Nationale Inventaris?

Voordragen voor de Nationale Inventaris kan bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. De procedure is zo laagdrempelig mogelijk, maar vergt wel enige voorbereiding. Het Kenniscentrum organiseert regelmatig cursussen voor traditiedragers die erfgoedzorg willen opzetten.

Wie mag voordragen voor de Nationale Inventaris Immaterieel Erfgoed?

In de UNESCO filosofie past dat de gemeenschappen zelf voordragen voor de Nationale Inventaris, dat wil zeggen groepen en individuen die zelf de traditie praktiseren of organiseren. Met een voordracht geeft deze gemeenschap aan er alles aan te doen om deze traditie voor de toekomst levensvatbaar te houden. Om dit in goede banen te leiden vraagt het Kenniscentrum de voordragers altijd om een erfgoedzorgplan te maken, dat wil zeggen een plan van actie voor het levensvatbaar houden van de traditie.

Wat is een erfgoedzorgplan?

Voor UNESCO zijn lijsten en inventarissen alleen middel en niet een doel. Het doel is dat gemeenschappen die dat willen in staat gesteld worden hun tradities levensvatbaar te houden. UNESCO wil dat je nadenkt over de toekomst van jouw traditie, dat wil zeggen dat je de sterke en zwakke kanten van jouw traditie in kaart brengt en een actieplan maakt met concrete acties die bijdragen aan een toekomst voor jouw traditie.

Waarom is niet gekozen voor een laagdrempeliger procedure?

Met een interactieve wiki zou je een prachtige lijst kunnen samenstellen van tradities in Nederland, maar daarmee heb je nog niet gezorgd voor het levensvatbaar houden van deze tradities, het eigenlijke doel van de UNESCO conventie. Het Kenniscentrum wil de procedure voor de Nationale Inventaris zo laagdrempelig mogelijk houden, maar met alleen een lijst heb je alleen een lijst. UNESCO wil dat de gemeenschappen aan erfgoedzorg doen. Een erfgoedzorgplan is daarom onmisbaar. De methode waar nu voor gekozen is de meest laagdrempelige vorm voor het doel van de conventie.

Wat bedoelt UNESCO met beschermen?

UNESCO wil het immaterieel erfgoed beschermen ofwel safeguarden. Beschermen wil zeggen: een toekomst geven aan immaterieel erfgoed. Dat wil zeggen: een vorm vinden die ook toekomstige generaties aanspreekt en de knelpunten wegneemt die de toekomst van tradities in de weg staan. Tradities zijn altijd dynamisch en in ontwikkeling. Beschermen wil NIET zeggen bewaren zoals vroeger. UNESCO wil van tradities geen museumstukken maken.

Wil UNESCO sturen of wil UNESCO dat overheden sturen?

UNESCO legt de verantwoordelijkheid voor het levensvatbaar houden van immaterieel erfgoed bij de gemeenschappen zelf, bij individuen of groepen die zelf de traditie praktiseren. Er is dus geen sprake van sturing van bovenaf of dat de overheid bepaalt hoe jouw traditie eruit moet zien. Dat is de eigen verantwoordelijkheid van de mensen zelf. Wel heeft de overheid zich verplicht om bij te dragen aan een gunstig klimaat waarin immaterieel erfgoed kan gedijen.

Is erkenning een kwaliteitskeurmerk?

Door plaatsing op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed laat een gemeenschap van dragers / beoefenaars zien dat ze een traditie beschouwen als hun immaterieel erfgoed en dat ze de traditie willen beschermen in de zin van doorgeven aan volgende generaties.

Plaatsing maakt de ene traditie niet belangrijker dan andere tradities. Voor de Inventaris Immaterieel Erfgoed zijn alle tradities gelijk en maakt het bijvoorbeeld geen verschil of de traditie door de hele Nederlandse bevolking wordt beoefend of slechts door één lokale gemeenschap. Ook is erkenning geen keurmerk van kwaliteit. Erkenning wil simpelweg zeggen dat de traditie belangrijk is voor een groep dragers en dat deze gemeenschap zich wil inzetten voor het levensvatbaar houden ervan. Daarom hebben de dragers / beoefenaars hun traditie op de inventaris geplaatst.

Welke tradities staan nu op de Nationale Inventaris Immaterieel Erfgoed?

Er staan inmiddels al behoorlijk wat tradities op de Nationale Inventaris. Kijk maar bij

Overzicht van immaterieel erfgoed. De Nationale Inventaris is overigens nooit af. Gemeenschappen kunnen blijven voordragen en er is geen deadline.

Waarom staan sommige tradities nog niet op de Nationale Inventaris?

Veel tradities staan nog niet op de Nationale Inventaris, simpelweg omdat ze nog niet zijn voorgedragen. Voor sommige tradities is het ingewikkeld. Wie werpt zich bijvoorbeeld op voor de traditie beschuit met muisjes, welke gemeenschap mag deze traditie voordragen en hoe schrijf je een erfgoedzorgplan voor deze traditie? Met name bij ongeorganiseerde en omvangrijke tradities zijn deze vragen niet altijd makkelijk te beantwoorden.

Daarom heeft het Kenniscentrum de inventaris ingericht in drie stappen.
- Voor stap 1 kunnen alle dragers / beoefenaars hun traditie aanmelden door middel van het beantwoorden van een aantal vragen.
- Voor stap 2 kunnen de dragers / beoefenaars zich aanmelden als ze hun traditie willen beschermen.
- Stap 3 is een register van goede voorbeelden.

Wat is de relatie tussen de Nationale Inventaris en de UNESCO lijsten?

De Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed bevat alleen tradities uit het Koninkrijk Nederland. Op de internationale immaterieel erfgoed lijsten van UNESCO staan tradities uit de hele wereld.

Nederland mag alleen tradities voordragen voor de internationale UNESCO lijsten die al op de Nationale Inventaris staan. De internationale lijsten bieden in zekere zin een selectie uit de Nationale Inventarissen.

Wie mag voordragen voor de internationale inventarissen van UNESCO?

Voor de internationale inventarissen van UNESCO mogen alleen staten voordragen. Belangrijke voorwaarde is wel dat de voordracht gedragen wordt door de betreffende gemeenschap. Staten kunnen nooit buiten de gemeenschap om nomineren.

Wat is het verschil met de Werelderfgoedlijst?

Het UNESCO Verdrag ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed is een heel ander verdrag dan waar de Werelderfgoedlijst onder valt. Immaterieel erfgoed kan dus nooit werelderfgoed zijn.

Staan er al Nederlandse tradities op de Internationale UNESCO lijst?

Er staan nog geen Nederlandse tradities op een van de drie internationale UNESCO lijsten, maar Nederland heeft in 2016 het ambacht van molenaar voorgedragen voor de representatieve UNESCO lijst immaterieel erfgoed. Eind 2017 beslist het Intergouvernementeel Comité of het ambacht van molenaar geplaatst wordt.

Wat is de rol van het Kenniscentrum?

Het Kenniscentrum is verantwoordelijk voor de coördinatie van de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland en begeleidt de gemeenschappen in hun erfgoedzorg. Het organiseert informatiebijeenkomsten, denkt na over borgingstechnieken en maakt het immaterieel erfgoed in Nederland zichtbaar via een interactieve website. Ook bevordert het Kenniscentrum wetenschappelijk onderzoek naar immaterieel erfgoed.